سایر دسته بندی هافرهنگ و هنر

کدام یک از صنایع دستی ایران ثبت جهانی شده اند؟

فرهنگ، تاریخ، آیین ها و رسوم هر کشوری بیان گر هویت آن کشور و مردم است. ایران با تمدنی هفت هزار ساله خاستگاه بسیاری از هنرها و صنایع دستی در جهان است. به طوری که بشترین آثار ثبت شده در جهان را دارد.

اما عجیب و غم انگیز این است که این آثار با ارزش در میان مردم ایران ناشناخته باقی مانده است. اگر تمایل دارید با صنایع دستی کشورمان که شهرت جهانی دارد آشنا شوید، این مطلب را بخوانید.

صنایع دستی چیست؟

صنایع دستی به آثاری گفته می شود که تمام و یا بخش زیادی از آن توسط دست ساخته می شود. همچنین سازندگان این آثار در ساخت آن از طبیعت پیرامون خود الهام می گیرند و تصاویر و نقوشی را در آن بکار می برند که ریشه در فرهنگ و تاریخ آن منطقه دارد.

صنایع دستی چه ویژگی هایی باید داشته باشد؟

سازمان جهانی مالکیت معنوی (WIPO) چند ویژگی را برای صنایع دستی در نظر گرفته است که شامل موارد زیر است:

  • ارتباط عمیق با فرهنگ، آداب و رسوم و باورهای منطقه
  • استفاده از ابزارهای ساده و بومی برای ساخت صنایع دستی
  • سادگی ساخت و عدم نیاز به دانش فنی پیچیده
  • برخورداری از جنبه های کاربردی و تزئینی محصولات
  • عدم نیاز به سرمایه گذاری زیاد
  • امکان عرضه به بازارهای جهانی
  • انتقال آسان دانش تولید و تجربیات به دیگران
  • تامین بخش زیادی از مواد اولیه صنایع دستی در داخل کشور

نمونه ای از صنایع دستی ایران

8 مورد از پرطرفدارترین صنایع دستی ایران در جهان

تنوع و زیبایی کم نظیر صنایع دستی ایران باعث شده است که این آثار در تمام جهان طرفداران و مشتریان زیادی برای خود دست و پا کند.

کشوری با اقلیم های مختلف و اسطوره ها و تاریخ غنی، عجیب نیست که در میان بزرگ ترین تولید کننده های صنایع دستی در جهان هم باشد. در ادامه پرطرفدارترین ها را به شما معرفی خواهیم کرد.

  1. فرش های دست بافت و گلیم
  2. ظروف شیشه ای و مسی
  3. زیورآلاتی از جنس طلا، نقره، فیروزه، عقیق، یشم، برنج و قلع
  4. صنایع دستی مرتبط با چوب مثل منبت کاری، معرق و مینا کاری و مبلمان چوبی
  5. سفال و سرامیک
  6. قلاب دوزی
  7. سرمه دوزی (سرمه دوزی معمولا با سنگ دوزی، پولک دوزی، منجوق دوزی و… همراه است)
  8. سوزن دوزی بلوچ

کدام یک از صنایع دستی ایران در یونسکو ثبت شده اند؟

جالب است بدانید ایران با 11 شهر و 3 روستا، بیشترین شهرهای صنایع دستی ثبت شده در یونسکو را دارد. یونسکو سازمان علمی، آموزشی و فرهنگی ملل متحد است و با هدف ایجاد صلح و رفاه همگانی در سال 1945 تاسیس شد.

برای مثال اصفهان و بندر عباس به عنوان شهر خلاق در زمینه صنایع دستی و هنرهای مردمی، سنندج شهر خلاق موسیقی و گیلان به عنوان شهر خلاق غذا و خوراکی در یونسکو ثبت شده اند. در ادامه صنایع دستی ایرانی که در یونسکو ثبت شده اند را بررسی خواهیم کرد.

لالجین، شهر جهانی سفال

لالجین یکی از مناطق گردشگری استان همدان است که به عنوان پایتخت سفال ایران شناخته می شود. زمین شهر لالجین غنی از خاک رس است و به همین دلیل صنعت سفال در این منطقه رشد چشمگیری داشته است و باعث شده که این شهر به عنوان دهکده جهانی سفال ثبت شود.

لالجین، شهر جهانی سفال

سیرجان، شهر جهانی گلیم

سیرجان از شهرهای استان کرمان است و یکی از جالب ترین صنایع دستی ایران را تولید می کند. گلیم شیریکی پیچ که ترکیبی از گلیم و قالی است و در سال 96 به ثبت جهانی رسید. دلایل مختلفی برای نامگذاری این گلیم بیان شده است.

از جمله این که گفته می شود شیریکی به نوع گره این گلیم اشاره دارد که به صورت شریکی یا دوتایی بافته می شود. از طرفی عده ای شریکی پیچ را به روانداز اسب نسبت داده اند. در هر صورت این گلیم باعث شد که شهر سیرجان به شهرت جهانی برسد.

گلیم شیریکی پیچ سیرجان

 

مریوان، شهر جهانی کلاش

مریوان از توابع استان کردستان یکی دیگر از شهرهایی است که صنایع دستی آن در یونسکو ثبت شده است. گیوه یا کلاش مریوان یکی از همین صنایع دستی است که با الهام از طبیعت کوهستانی شهر مریوان ساخته شده است.

همچنین گیوه های سفید که به صدف های مریوان معروف شده اند، کاملا سازگار با مناطق کوهستانی هستند و قدمت تاریخی دارند.

مریوان، شهر جهانی کلاش

کلپورگان، دهکده جهانی سفال دست ساز

متاسفانه نام استان سیستان و بلوچستان با محرومیت گره خورده است و ساکنان آن از بسیاری از امکانات اولیه رفاهی محروم هستند.

اما با این حال نکته امید بخش این است که روستای کلپورگان در اطراف شهر سراوان توانسته با سفال های دست سازش به شهرت جهانی برسد.

این سفال ها بدون دخالت هیچگونه ابزاری (حتی چرخ سفالگری) و فقط به کمک دستان هنرمند زنان بومی این منطقه ساخته می شود. این مسئله خود گویای اصالت و قدمت این سفال است.

کلپورگان دهکده جهانی سفال

 

تبریز، شهر جهانی فرش دست بافت

همان طور که می دانید فرش دست بافت ایرانی سال هاست که شهرت جهانی دارد و به عنوان بهترین فرش جهان شناخته می شود. طوری که خیلی ها ایران را با فرش دست بافت آن می شناسند. همچنین تبریز به عنوان پایتخت فرش دست بافت در جهان انتخاب شده است.

هویت، بازار تاریخی تبریز و بازارچه های فرش، مراکز آموزشی و پژوهشی در مورد فرش، تالار فرش موزه شهرداری، کارگاه ها و تولیدات متنوع و طراحان شاخص از جمله دلایلی است که تبریز را به پایتخت فرش جهان تبدیل نموده و باعث ثبت نام این شهر در یونسکو شده است.

مشهد، شهر فرش دست بافت

مشهد، شهر جهانی گوهر سنگ ها

مشهد یکی دیگر از شهر هایی است که توسط شورای جهانی صنایع دستی به عنوان شهر جهانی سنگ های قیمتی و نیمه قیمتی انتخاب شده است.

به طور کلی فیروزه، عقیق، روزکوارتز، آمیتیست، آندوزیت، تیانیت، کریزکلات، وارازیت، دُر، باباقوری، چشم گربه‌ای، چشم ببری، جاسپر، گارنت و اپیدوت از انواع سنگ‌های نیمه‌قیمتی موجود در ایران هستند که تعداد زیادی از این سنگ ها در مشهد وجود دارند.

وجود معادن بزرگ فیروزه و آزمایشگاه تخصصی و استاندارد در مشهد از جمله دلایل انتخاب این شهر به عنوان شهر جهانی صنایع دستی بوده است.

مشهد، شهر گوهر سنگ ها

قاسم آباد، شهر جهانی چادر شب بافی

روستای قاسم آباد شهرستان رودسر در گیلان هم از سوی سازمان جهانی صنایع دستی، ثبت جهانی شد تا گیلان هم در میان صنایع دستی جهان نماینده داشته باشد. خوب است بدانید قدمت چادر شب بافی به بیش از 2000 سال می رسد و طرح های آن الهام گرفته از طبیعت است.

چادر شب یک بافت پارچه ای خوش آب و رنگ است که به دست زنان و دختران روستاهای شرق گیلان بافته می شود. چادر شب کاربرد های مختلفی دارد و برای دوخت پرده، روتختی و رومیزی از آن استفاده می شود.

همچنین زنان روستایی در زمان کار کشاورزی و کاشت برنج، چادر شب را دور کمر خود می بندند. روستای قاسم آباد علاوه بر چادر شب، با لباس های محلی خود هم به شهرت رسیده و توانسته است گردشگران داخلی و حتی خارجی را به این روستای کوچک بکشاند.

علاوه بر این موارد، شهر زنجان به عنوان شهر جهانی ملیله، شیراز شهر جهانی صنایع دستی، ملایر شهر جهانی منبت کاری، میبد شهر جهانی زیلو، خراشاد روستای جهانی توبافی و آباده شهر جهانی منبت کاری انتخاب شده و به ثبت رسیده اند.

قاسم آباد روستای چادر شب بافی

صنایع دستی ایران بیشتر به کدام کشورها صادر می شود؟

با توجه به محدودیت هایی که در زمینه صادرات نفت بوجود آمده است، لزوم توجه به صادرات غیر نفتی بیش از پیش به چشم می آید. صنایع دستی یکی از محصولاتی است که هم می تواند ارزآوری خوبی داشته باشد و هم به عنوان سفیر فرهنگی، هویت و تاریخ ایران را به جهان بشناساند.

در حال حاضر بخش زیادی از صنایع دستی ما به کشورهای همسایه از جمله عراق، امارات، آذربایجان، افغانستان، پاکستان، قطر، ارمنستان، ترکمنستان و ترکیه صادر می شود.

البته کشورهای دیگر مثل: آمریکا، آلمان، روسیه، هلند، قزاقزستان، عمان، هند، گرجستان، کویت، دانمارک، برزیل و چند کشور دیگر هم جزو مشتریان صنایع دستی ایران محسوب می شوند.

کلام آخر

ایران به دلیل قدمت و تمدن کهنی که دارد، مهد اقوام، تاریخ و صنایع دستی است و یکی از 3 تولید کننده بزرگ صنایع دستی در جهان به شمار می رود.

اما بدلیل ناآشنایی با نیاز بازار های جهانی و همچنین بسته بندی نامناسب، در صادرات این محصولات به اندازه کافی موفق عمل نکرده است. امیدوارم با توجه بیشتر به این بخش، کشورمان سهم بسیار بیشتری در صادرات این محصولات به بازارهای جهانی داشته باشد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا