فرهنگ و هنر

مقایسه فرش دستباف و ماشینی (چرا فرش دستباف گران است؟!)

شاید برای شما هم سخت باشد که تفاوت فرش دستباف و ماشینی را بلافاصله با دیدن تشخیص دهید؛ طبیعی هم هست، اینکار باید از نگاه تخصصی انجام شود. اما ما در این مطلب به شما کمک می کنیم تا چند تا از مهمترین تفاوت های فرش ماشینی و دستباف را بدانید و راحت تر تشخیص دهید.

یکی دیگر از سوالات همیشگی خریداران فرش اصیل ایرانی این است که چرا فرش دستباف گران است؟! با توجه به اطلاعاتی که در این مطلب به آن ها خواهیم پرداخت، در انتها به جواب این سوال می رسید.

اهمیت فرش در منازل

در خانه همه ما، حداقل یک یا دو فرش وجود دارد که در زیبایی دکوراسیون داخلی آن موثر است. اما بد نیست بدانید که فرش دستباف ایرانی، یکی از مهمترین محصولات صادراتی غیر نفتی ایران هستند! با وجود اینکه فرش دستباف در همه جای دنیا توسط هنرمندانشان بافته می شود، اما هیچ کجای دنیا فرش هایی ارزشمندتر و پرطرفدارتر از فرش های دستباف ایرانی نمی توان پیدا کرد!

علت تفاوت قیمت در فرش دستباف و ماشینی چیست؟

4 راه اصلی و ساده برای تشخیص فرش دستباف و ماشینی

  1. ریشه های فرش

ریشه فرش یکی از راحت ترین راه هاییست که می توانید آن را برگردانده و متوجه تفاوت هایش شوید. مثلاً در فرش دستباف، ریشه ها جزوی از فرش محسوب می شوند و از تارهای آن تشکیل شده اند. اما در فرش های ماشینی، ریشه ها به انتهای فرش دوخته شده و در اصطلاح بخیه می شوند؛ زیرا جزئی از خودِ فرش نیستند!

همچنین لبه های فرش در این مدل ها با دست دوخته می شوند.

گوشه های فرش ماشینی و دستباف

  1. گره های پشت فرش

هر کاری که توسط دستگاه و یا ماشین انجام شود، طبیعتاً از یک الگوی خاصی هم پیروی می کند، بنابراین کاملاً یکدست و هموار خواهد بود. اما هر وسیله یا محصول هنری که با دست رنج افراد ساخته شده باشد، تفاوت هایی هم در طول آماده سازی دارد. در مورد فرش دستباف هم این نکته صدق می کند.

مثلاً گره ها در پشت فرش ممکن است در برخی نواحی ناهموار بوده یا بزرگ و کوچک بافته شده باشند. اما تار و پودهای پشت فرش ماشینی، کاملاً یکدست و هموار بافته می شوند. در پشت فرش های دستباف می توانید نخ های پود سفید رنگ را مشاهده کنید.

مقایسه گره های پشت فرش دستباف و ماشینی

  1. طرح و الگوی فرش

در فرش های ماشینی، الگوها توسط ماشین بافته و از طریق کامپیوتر به دستگاه داده می شود؛ اما در فرش های دستباف ایرانی طرح ها محدودتر و یا از ذهن بافنده خارج می شود! به همین دلیل هم هست که در فرش ماشینی کمتر می توانید نقص و یا مشکلی را در تقارن طرح ها پیدا کنید.

یکی از راه های تشخیص فرش دستباف و ماشینی توجه به همین نکته است. در طرح فرش و قالی های دستباف، تقارن دقیقی وجود ندارد.

چرا قیمت فرش دستباف بالاست؟!

حالا به سوال مهمی که ممکن است برای بسیاری از افراد به وجود بیاید می رسیم. پاسخ به این سوال دلایل متعددی دارد. اول از همه اینکه در بافت فرش های دستباف از ابریشم و پشم طبیعی استفاده می کنند که قیمت آن از الیاف مصنوعی مثل نایلون، پلی استر، پلی پروپیلن و ابریشم مصنوعی گرانتر است.

گره به گره فرش دستباف توسط هنرمندان خوش ذوق ایرانی بافته می شود و به همین دلیل یک فرش 12 متری شاید بیشتر از یک سال برایش زمان گذاشته شود! هزینه هایی که در بافت یک فرش ماشینی به کار برده می شوند، بسیار کمتر از فرش دستباف است. به همین دلیل اگر از فرش دستباف به خوبی نگهداری کنید، تا چندین نسل می توان از آن استفاده کرد و به قیمتش افزوده می شود، اما در خوشبینانه ترین حالت، اگر فرش ماشینی پشمی را به درستی نگهداری کنید، حداکثر 20 سال عمر می کند.

چرا فرش دستباف گران است؟

فرش ایرانی دستباف، مناسب برای کلکسیونرها

همانطور که گفتیم، فرش های دستبافی که با نخ های باکیفیتی بافته می شوند، طول عمر بسیار زیادی داشته و می توانند چند صد سال هم عمر کنند! به همین دلیل برای کلکسیونرهای سراسر دنیا از جمله آمریکا بسیار مناسبند. البته ناگفته نماند که فرش هایی هم با اسم فرش ماشینی دستباف گونه وجود دارد که قیمتی کمتر از فرش دستباف دارند. در صورتیکه بودجه کافی برای خرید فرش دستباف ایرانی ندارید، می توانید این سبک را انتخاب کنید.

فرش ماشینی به مرور کوبیده می شوند

حتماً ضرب المثل معروف ما ایرانی ها را شنیده اید که می گوید: “قالی کرمان هرچی لگد میخوره، بهتره!” این اصطلاح در مورد قالی های دستباف صادق است. شاید شما هم متوجه این مورد شده باشید که فرش ماشینی به مرور زمان، لطافت و نرمی اولیه اش را ندارد و به قول معروف کوبیده می شود!

در تولید فرش های ماشینی از آنجایی که پرز کمتری استفاده می کنند، بعد از چند مدت و در اثر پاخوردگی، رنگ آن ها کمتر شده و شفافیت اولیه اش را از دست می دهد. اما تفاوت فرش دستباف و ماشینی در اینجا مشخص می شود که هر چقدر پا بخورد، شفافیت و رنگ آن بهتر می شود.

ریشه فرش دستباف

فرش های دستباف دارای شناسنامه و اصالت هستند

از آنجایی که طرح و نقشه بسیاری از فرش های ماشینی که در بازار وجود دارند، تقریباً از یک الگوهای خاص و مشخصی پیروی می کنند و قابل کپی کردن هستند، قیمت کمتری هم دارند. اما فرش های دستباف معمولاً توسط بافنده های معروف تولید می شوند و دارای شناسنامه هستند.

همچنین تنوع رنگ و طرح های موجود در فرش های دستباف بسیار بیشتر از فرش ماشینی است. سبک بافت فرش هایی که در ایران تولید می شوند چه ماشینی باشند و یا دستباف، با فرش های سایر کشورها مثلاً هندوستان متفاوت است. طبیعتاً قیمت و کیفیت متفاوتی هم دارند.

چگونه فرش عتیقه را تشخیص دهیم؟

فرش های دستباف به طور کلی به 3 دسته تقسیم بندی می شوند: 1- عتیقه 2- نیمه عتیقه 3- قدیمی

فرش هایی که حداقل 80 سال از تولید آن ها گذشته باشد، عتیقه می گویند. فرش هایی که تا سال 1330 بافته شده باشند، نیمه عتیقه و آن هایی که به 30 تا 50 سال پیش برمیگردند، فرش های قدیمی گفته می شود. طرح فرش های عتیقه معمولاً ساده و اولیه است؛ تنوع رنگ کمتری دارند ولی از اصالت فرهنگی مناطق مختلف ایران برخوردار است.

کلام آخر

اگرچه قیمت قالی دستباف بسیار بیشتر از فرش ماشینی است، اما ادامه روند تولید آن ها می تواند در رونق کارهای کشاورزان و دامپروران زحمتکش ایرانی نقش به سزایی داشته باشد. در این مطلب به مهمترین تفاوت های فرش دستباف و ماشینی اشاره کردیم، اما این همه ماجرا نیست!

این روزها فرش های دستباف تقلبی هم در بازار به فروش می رسند که حتی تشخیص آن توسط متخصصین فرش بافی کشور هم بسیار دشوار است! بنابراین اگر قصد خرید تابلو فرش و یا فرش دستباف ایرانی را دارید، حتماً با نظر چندین متخصص را بشنوید و از آن ها مشاوره بگیرید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا