کودک و نوجوان

با این 5 تکنیک پرخاشگری کودکان را کنترل کنید

پرخاشگری کودکان یکی از بزرگ ترین دغدغه ها و نگرانی های والدین است و آن ها می ترسند که این رفتار تا بزرگسالی ادامه پیدا کند.

اگر کودکی دارید که مدام بهانه جویی می کند، سر هر موضوع ساده ای داد و هوار راه می اندازد و اگر به خواسته اش پاسخ منفی بدهید، شروع به لگد زدن و گاز گرفتن می کند، باید بگویم که شما تنها نیستید! زیرا این یک مرحله طبیعی از زندگی کودکان است و تقریبا همه آن ها با شدت و ضعف این رفتارها را تجربه می کنند.

بنابراین لازم نیست بیش از حد نگران باشید. در ادامه با چند راهکار اصولی و مفید به شما خواهیم گفت چگونه با کودکان پرخاشگر رفتار کنید.

علت پرخاشگری کودکان چیست؟

  • وراثت و عوامل ژنتیکی

در سلول های ما قطعات کوچکی به نام کروموزوم وجود دارد و این کروموزوم ها خود از ذرات بسیار ریزی به نام ژن تشکیل شده اند. ژن ها همان عواملی هستند که صفات ظاهری و باطنی را از والدین به فرزندان منتقل می کنند.

به همین دلیل است که وقتی کودکی به دنیا می آید، اطرافیان به دنبال شباهت های او با خودشان می گردند! اما وراثت تنها به شباهت چشم، بینی، رنگ پوست و… خلاصه نمی شود، بلکه بسیاری از ویژگی های اخلاقی هم از طریق ژن ها منتقل می شوند.

تحقیقات نشان می دهد کودکان پرخاشگر معمولا والدین پرخاشگری هم دارند. البته نمی توان همه چیز را گردن ژن انداخت و قطعا عوامل دیگری هم دخیل هستند که در ادامه به آن ها خواهیم پرداخت.

وراثت و ژنتیک, عامل پرخاشگری کودک

  • عوامل محیطی

تاثیر عوامل محیطی را هم به هیچ وجه نمی توان در بروز خشم نادیده یا دست کم گرفت. کودکی که در یک محیط پر از جنجال و استرس زندگی می کند، قطعا بیشتر از دیگران در معرض آسیب قرار دارد.

اگر کودک دائما شاهد دعوا و تنش میان والدین و سایر اعضای خانواده باشد، یا در محله ای زندگی کند که بزهکاران اجتماعی در آن حضور دارند، قطعا نمی توان از او انتظار رفتاری غیر از آنچه دیده است، داشت. چون رفتار کودکان بازتاب رفتار ماست! 

همچنین از تاثیر گروه همسالان و دوستان هم نباید غافل شد. کودکان به شدت از رفتار و اخلاق همدیگر تقلید می کنند. حتما متوجه شده اید که کودکان بعد از رفتن به مدرسه حرف هایی می زنند و رفتارهایی از خود بروز می دهند که شما هرگز از آن ها نشنیده و ندیده بودید!

این نشان می دهد که آن ها به شدت از رفتار دوستان و همکلاسی های خود الگو می گیرند. بنابراین باید در انتخاب محل زندگی و تحصیل دقت زیادی داشته باشید.

نقش عوامل محیطی در پرخاشگری کودکان

  • رسانه ها و شبکه های اجتماعی

از آنجایی که در سال های اخیر تک فرزندی در میان خانواده ها افزایش یافته است، کودکان از داشتن خواهر و برادر و همبازی محروم شده اند. از طرف دیگر والدین به دلیل مشغله های کاری و خستگی فرصت کافی برای توجه به این نیاز کودک ندارند.

همه این عوامل باعث می شود کودک برای پر کردن تنهایی خود به رسانه ها از جمله برنامه های تلویزیون، شبکه های اجتماعی و بازی های کامپیوتری پناه ببرد.

در نتیجه کودک بدون هیچ نظارتی برنامه هایی را تماشا می کند که مناسب سن و روحیات او نیست و در نهایت گوشه گیری، پرخاشگری و عصبانیت را به دنبال دارد.

  • حسادت

حسادت یکی دیگر از عوامل پرخاگشری کودکان است. معمولا تولد یک فرزند جدید باعث ایجاد حسادت در میان کودکان می شود. چون کودک احساس می کند والدینش میان فرزندان تبعیض قائل می شوند و فرزند جدید را بیشتر دوست دارند.

در نتیجه ممکن است شروع به پرخاشگری کند و حتی به خواهر و برادر کوچکتر خود آسیب بزند. همچنین سرزنش کردن کودکان و مقایسه آن ها با سایر کودکان باعث ایجاد احساس گناه، نالایق بودن و خشم و نفرت خواهد شد.

حساددت، عامل پرخاشگری در کودکان

  • ناتوانی و احساس سرخوردگی

یکی از مهم ترین دلایل عصبانیت در کودکان زیر 7 سال، ناتوانی و ضعف جسمی آن هاست. کودکان در این سنین نمی توانند درست صحبت کنند و منظورشان را به دیگران برسانند.

همچنین آن ها از نظر جسمی ضعیف هستند و توانایی انجام کارهای خود را ندارند. این ضعف ها آن ها را سرخورده و عصبانی می کند و باعث می شود به گریه و حتی پرتاب کردن اشیا متوسل شوند.

5 راهکار اصولی برای کنترل خشم در کودکان

  1. از تکنیک گوشه نشانی استفاده کنید

برای کودکان پرخاشگر 2 تا 6 سال، می توانید از تکنیک گوشه نشانی استفاده کنید. در این روش باید کودک پرخاشگر را از محیط فعلی جدا کرده و به یک گوشه ببرید و از او بخواهید مدت کوتاهی بین 5 تا 15 دقیقه آنجا بایستد یا بنشیند.

در این بازه زمانی کودک نباید به کار و سرگرمی دیگری مشغول شود. در واقع با این کار کودک برای مدت کوتاهی از چیزی که به آن علاقه دارد، محروم می شود.

مارک رابرتز استاد روانشناسی بالینی معتقد است این تکنیک یک برنامه تربیتی مدرن و راهگشاست و هدف آن سرکوب رفتارهای نادرست کودک است. البته شما باید به کودک بگویید این تنبیه به خاطر کدام رفتار اشتباه اوست تا دیگر آن را تکرار نکند.

تکنیک گوشه نشانی

دقت کنید در این روش نباید سستی و ضعف نشان دهید و در مقابل اعتراض و داد و فریاد کودک تسلیم شوید. ضمنا در استفاده از این روش زیاده روی نکنید، چون ممکن است برای کودک عادی شود و نتیجه لازم را نگیرید.

  1. از خودتان شروع کنید!

شاید این جمله را شنیده باشید که کودکان مانند یک لوح سفید هستند و هر آنچه در اطراف خود می بینند و می شوند، ثبت و ضبط می کنند.

اگر می خواهید این لوح سفید با پرخاشگری و عصبانیت سیاه و کدر شود، تا می توانید فریاد بکشید و مقابل چشمان آن ها به دیگران ناسزا بگویید! خواهید دید که در کمترین زمان ممکن کودک بی نوا به یک نسخه کپی از شما تبدیل خواهد شد!

نکته جالب این است که والدین بعد از این اتفاق از کودک می پرسند این حرف ها را چه کسی به تو یاد داده، اما قطعا بعد از شنیدن جواب شرمنده خواهند شد!

بنابراین بهترین روش این است که اول از خودتان شروع کنید و یک الگوی مناسب رفتاری برای فرزندتان باشید، چون به قول فردوسی “دو صد گفته چون نیم کردار نیست”

تکنیک مقابله با پرخاشگری کودکان

  1. از کودک قدردانی کنید

حتما روزهایی هم هست که کودک شما رفتار نسبتا مناسبی دارد. در این روزها او را غرق تشکر و قدردانی کنید تا عمیقا حس کند رفتار درست او چقدر برای شما ارزشمند است.

به او اجازه دهید باور کند با خوشرویی و خوش اخلاقی می تواند قهرمان شما باشد و باعث غرور و سربلندیتان شود. حتی می توانید برای رفتارهای درست او پاداش در نظر بگیرید.

مثلا غذای مورد علاقه اش را بپزید، یک کتاب مناسب سن او برایش بخوانید، اجازه دهید کمی بیشتر از حد معمول با دوستانش بازی کند و… البته تشویق های شما باید تا جای ممکن غیر مالی باشد تا او از این حربه برای باج گیری و تکرار اشتباهاتش استفاده نکند.

  1. به کودک حق انتخاب بدهید

یکی از مهم ترین دلایل پرخاشگری کودکان این است که آن ها در برابر بزرگسالان احساس ضعف و ناتوانی می کنند و تصور می کنند هیچ حق انتخابی ندارند.

بهترین روش برای آرام کردن چنین کودکانی این است که بین دو چیز ساده و بی خطر به آن ها حق انتخاب بدهید. مثلا دو لباس که از نظر شما مناسب است، را به کودک نشان دهید و از او بپرسید کدامیک را می پسندد.

شاید این انتخاب از نظر شما بسیار محدود و پیش پا افتاده باشد، اما در دنیای کودکانه فرزندتان یک انتخاب باشکوه به شمار می رود! شما به همین راحتی احساس قدرتمند و مهم بودن را به فرزند خود هدیه داده اید.

  1. از تکنیک گفتگو به جای تهدید استفاده کنید

بدترین روش برای کنترل کودکان پرخاشگر این است که آن ها را تهدید کنید و مدام به امر و نهی مشغول باشید. این کار نه تنها کمکی به حل مشکل نمی کند، بلکه منجر به لجبازی و مقابله به مثل آن ها با شما می شود.

بنابراین به جای اینکه مدام بگویید این کار را نکن، این جمله را تکرار نکن، لباس هایت را پرت نکن، اتاقت را کثیف نکن و ده ها جمله امری و منفی، بهتر است با کلمات مثبت و محبت آمیز آن ها را به انجام کارهای درست تشویق و ترغیب کنید. اجازه دهید یک رفتار مشابه و دو جمله متفاوت را با هم مقایسه کنیم.

جمله اول: به کودکی که در حال گریه و زاری و فریاد کشیدن است با صدای بلند بگویید: ساکت شو و اینقدر آه و ناله نکن!

جمله دوم: حالا کمی خم شوید، در چشمان کودک نگاه کنید و بگویید: چقدر خوب میشه اگه با صدای قشنگت به من بگی از چی ناراحتی!

در جمله و رفتار دوم چند نکته مهم وجود دارد؛ وقتی خم می شوید و با کودک ارتباط چشمی برقرار می کنید، حس همدلی و صمیمیت را در او به اوج می رسانید، و با بیان این جمله در واقع مهارت گفتگو و حل مسئله را در ناخودآگاه او تقویت و نهادینه می کنید.

مهارتی که خیلی از افراد در بزرگسالی از کمبود آن رنج می برند و ریشه بسیاری از سوءتفاهمات و مشکلات است. به این ترتیب کودک می آموزد در موقعیت های مشابه به جای گریه و عصبانیت در مورد مشکلاتش حرف بزند.

گفتگو با کودک پرخاشگر به جای تهدید

جمع بندی

همانطور که دیدید، پرخاشگری کودکان به عوامل زیادی از جمله وراثت، محیط و رفتار والدین و اطرافیان بستگی دارد. اگر می خواهیم کودکان خوشرویی داشته باشیم، باید روی عادت های رفتاری خودمان کنترل و تسلط پیدا کنیم. چون کودکان همان بذری را درو می کنند که روزی ما کاشته ایم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا